Czym są badania prenatalne i czemu służą?
Badania prenatalne to grupa badań wykonywanych w trakcie ciąży, których celem jest ocena rozwoju i zdrowia dziecka jeszcze w łonie matki. Pozwalają wcześnie wykryć wady rozwojowe, oszacować ryzyko chorób genetycznych (m.in. zespołu Downa, Edwardsa czy Pataua) oraz monitorować, czy ciąża przebiega prawidłowo.
W zdecydowanej większości przypadków ich wynik nie daje powodów do niepokoju. Jeśli jednak coś budzi wątpliwości, dzięki diagnostyce można odpowiednio wcześniej zaplanować dalsze postępowanie – na przykład poród w wyspecjalizowanym ośrodku albo leczenie maluszka tuż po narodzinach.
Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników zaleca poddanie się badaniom prenatalnym każdej kobiecie w ciąży, niezależnie od wieku i obciążenia wywiadem rodzinnym.
Badania nieinwazyjne i inwazyjne – jaka jest różnica?
W diagnostyce prenatalnej wyróżnia się dwie grupy badań:
Badania nieinwazyjne – nie ingerują w środowisko płodu, dzięki czemu są całkowicie bezpieczne dla matki i dziecka. To przede wszystkim USG oraz testy z krwi (m.in. test PAPP-A czy AFP). Stanowią podstawę przesiewu i wykonuje się je u każdej ciężarnej.
Badania inwazyjne – niosą za sobą niewielkie ryzyko powikłań, dlatego zleca się je tylko wtedy, gdy wcześniejsze wyniki wskazują na konieczność pogłębienia diagnostyki, i zawsze za zgodą pacjentki. Są to takie badania jak:
- amniopunkcja (pobranie próbki wód płodowych),
- biopsja kosmówki (pobranie fragmentu zewnętrznej błony płodowej),
- kordocenteza (pobranie próbki krwi pępowinowej).
Kiedy wykonać badania prenatalne? Harmonogram dla trzech trymestrów
Każde z badań ma ściśle określone okno czasowe. Wykonanie ich wcześniej lub później może nie dać wiarygodnych wyników.
I trymestr: między 11. a 14. tygodniem ciąży
Wtedy wykonuje się USG z pomiarem tzw. przezierności karkowej (grubości fałdu skórnego z tyłu szyi dziecka), test PAPP-A oraz oznaczenie wolnej gonadotropiny kosmówkowej beta-hCG z krwi matki. Połączenie tych badań pozwala oszacować ryzyko wad genetycznych.
Określa się także prawdopodobieństwo stanu przedrzucawkowego, czyli groźnego powikłania ciąży związanego z nadciśnieniem – jego monitorowanie jest kontynuowane w kolejnych trymestrach. Od 9. tygodnia możliwe jest wykonanie testu NIPT PANORAMA analizującego DNA płodu z matczynej krwi. Większość testów tego typu jest dostępna od 10. tygodnia.
II trymestr: między 18. a 23. tygodniem ciąży (dokładnie do 22+6)
To czas szczegółowej oceny anatomii dziecka. Lekarz sprawdza m.in. mózg, kręgosłup, narządy wewnętrzne i kończyny. Jeśli istnieją wskazania kliniczne, zalecana jest też echokardiografia płodu, czyli USG serca dziecka – kluczowe dla wykrycia wrodzonych wad układu krążenia. Jeśli badania przesiewowe nie zostały wykonane w I trymestrze, zlecany bywa test potrójny (AFP, beta-hCG, wolny estriol), który pozwala oszacować ryzyko wad cewy nerwowej i aberracji chromosomowych.
III trymestr: między 28. a 32. tygodniem ciąży
USG obejmuje pomiar tempa wzrostu dziecka, ułożenie łożyska, ilość wód płodowych i przepływ krwi. Choć nie jest refundowane przez NFZ, zalicza się je do zalecanych elementów prowadzenia ciąży. Warto wiedzieć, że aż jedna trzecia wszystkich wad rozwojowych płodu ujawnia się właśnie na tym etapie.
Badania prenatalne we Wrocławiu na NFZ – kto może z nich skorzystać i na jakich zasadach?
Od 5 czerwca 2024 roku z bezpłatnych badań prenatalnych w ramach NFZ może skorzystać każda przyszła mama, niezależnie od wieku. Wystarczy skierowanie od lekarza prowadzącego ciążę.
Refundacja obejmuje m.in. dwa USG (w I i II trymestrze), testy biochemiczne (np. PAPP-A i beta-hCG), konsultację genetyczną oraz – jeśli są wskazania – badania inwazyjne.
USG w III trymestrze oraz zaawansowane testy genetyczne (np. nieinwazyjne testy NIPT z krwi matki) wykonuje się komercyjnie.
Jak wybrać miejsce na badania prenatalne we Wrocławiu?
Wybierając klinikę, warto zwrócić uwagę na:
- certyfikaty lekarzy – w szczególności certyfikat FMF (Fetal Medicine Foundation – londyńskiej Fundacji Medycyny Płodu), który potwierdza najwyższe kompetencje w diagnostyce prenatalnej;
- klasę sprzętu USG – nowoczesne aparaty wyraźnie poprawiają jakość obrazu i ułatwiają wykrywalność wad;
- kompleksowość oferty – możliwość wykonania wszystkich badań (USG, biochemii, genetyki, ewentualnej diagnostyki inwazyjnej) w jednym miejscu, bez szukania kolejnych gabinetów;
- dostęp do konsultacji – możliwość spokojnego omówienia wyniku z lekarzem bezpośrednio po badaniu.
Badania prenatalne we Wrocławiu
Badania prenatalne we Wrocławiu wykonasz w klinice Gyncentrum znajdującej się przy Pl. Orląt Lwowskich 1. Placówka od blisko 20 lat specjalizuje się w opiece nad kobietami w ciąży i należy do nielicznych prywatnych ośrodków diagnostyki prenatalnej w Polsce wyposażonych w sprzęt światowej klasy.
W jednym miejscu wykonasz pełny zakres badań – USG 3D/4D HD Live w każdym trymestrze, echokardiografię płodu, test PAPP-A, test Panorama, panele genetyczne, a w razie wskazań także amniopunkcję czy biopsję kosmówki.
Lekarze Gyncentrum mogą pochwalić się certyfikatami FMF oraz Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników. Diagnostykę zrealizujesz zarówno bezpłatnie w ramach NFZ, jak i prywatnie.
Spokój o zdrowie dziecka od pierwszych tygodni ciąży
Diagnostyka prenatalna przebiega etapami. Każde z badań ma ściśle określone okno czasowe i inną funkcję diagnostyczną. Właśnie dlatego wybór kliniki warto przemyśleć już na początku ciąży, a nie dopiero wtedy, gdy zbliża się termin kolejnego badania – rzetelna placówka z pełnym zakresem diagnostyki daje pewność, że cały proces odbywa się pod okiem tego samego zespołu, który zna historię całej ciąży.
Źródła:
- Sieroszewski P., Haus O., Zimmer M. i in., Recommendations for prenatal diagnostics of the Polish Society of Gynaecologists and Obstetricians and the Polish Society of Human Genetics, Ginekologia Polska, 2022, http://journals.viamedica.pl/ginekologia_polska/article/view/87284
- Badania prenatalne dla każdej kobiety w ciąży, https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/badania-prenatalne-dla-kazdej-kobiety-w-ciazy
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 maja 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych, Dziennik Ustaw 2024 r. poz. 767, https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2024/767
