Zmiany wprowadzane są etapami: część z nich obowiązuje od 1 stycznia 2026 roku, a kluczowe regulacje wejdą w życie w maju wraz z nowym Standardem Opieki Okołoporodowej.
Od 1 stycznia 2026 roku możliwe jest zapewnienie całodobowej opieki położnej w szpitalach, które nie posiadają oddziałów położniczych, ale znajdują się w znacznej odległości od najbliższej porodówki. To odpowiedź na zamykanie mniejszych oddziałów i trudności z dostępem do opieki w regionach oddalonych od dużych ośrodków. W takich placówkach położna może samodzielnie ocenić stan kobiety w ciąży lub w trakcie porodu, zdecydować o konieczności transportu do porodówki oraz udzielić niezbędnego wsparcia. Świadczenia te są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, co ma realnie zwiększyć bezpieczeństwo pacjentek mieszkających poza miastami wojewódzkimi.
Najważniejsze zmiany systemowe zaczną obowiązywać 7 maja 2026 roku wraz z nowym Standardem Opieki Okołoporodowej. Dokument ten porządkuje i aktualizuje zasady opieki nad kobietą od momentu planowania ciąży, przez poród, aż po okres połogu. Wyraźnie podkreślono w nim podmiotową rolę kobiety – jej prawo do informacji, współdecydowania o procedurach oraz wyboru rozwiązań zgodnych z aktualną wiedzą medyczną i jej potrzebami.
Nowe standardy wzmacniają pozycję położnej jako samodzielnej profesjonalistki, szczególnie w prowadzeniu ciąży fizjologicznej i porodu bez powikłań. Jednocześnie kładą nacisk na ograniczenie nieuzasadnionej medykalizacji porodu, w tym rutynowych interwencji bez wskazań medycznych. Poród fizjologiczny ma być prowadzony w sposób możliwie naturalny, z poszanowaniem tempa i potrzeb rodzącej.
Istotnym elementem zmian jest także dostęp do metod łagodzenia bólu porodowego. Placówki zostały zobowiązane do zapewnienia informacji o dostępnych metodach, w tym znieczuleniu zewnątrzoponowym, oraz do realnego umożliwienia ich stosowania, jeśli nie ma przeciwwskazań medycznych. Ma to ograniczyć sytuacje, w których kobieta formalnie ma prawo do znieczulenia, ale w praktyce nie może z niego skorzystać.
Nowy standard porządkuje również kwestie opieki nad noworodkiem bezpośrednio po porodzie. Wprowadzono obowiązek zapewnienia co najmniej dwugodzinnego, nieprzerwanego kontaktu „skóra do skóry” matki z dzieckiem – także po cięciu cesarskim, o ile stan zdrowia obojga na to pozwala. Rozwiązanie to ma znaczenie zarówno dla budowania więzi, jak i dla rozpoczęcia karmienia piersią oraz stabilizacji stanu noworodka.
Dużo uwagi poświęcono także okresowi połogu. Standardy rozszerzają zakres opieki patronażowej położnej, wzmacniają wsparcie laktacyjne i edukacyjne oraz podkreślają konieczność ciągłości opieki po wypisie ze szpitala. Szczególne regulacje dotyczą kobiet po poronieniu, urodzeniu martwego dziecka lub innych traumatycznych doświadczeniach – zapewnione mają być im odpowiednie warunki hospitalizacji, oddzielone od oddziałów położniczych, oraz dostęp do informacji i wsparcia.
Całość zmian w opiece okołoporodowej w 2026 roku zmierza w stronę systemu bardziej dostępnego, spójnego i empatycznego. To próba odejścia od sztywnego, procedurowego modelu na rzecz opieki opartej na relacji, zaufaniu i aktualnej wiedzy medycznej. Dla kobiet oznacza to większe bezpieczeństwo i realny wpływ na przebieg opieki, a dla położnych – wzmocnienie roli zawodowej i odpowiedzialności.
