High need baby – wyzwanie nie tylko dla rodzica

Opieka nad matką i dzieckiem

Płaczliwe? Nieodkładalne? Łaknące nieustannej bliskości? Czujne? Tak, takie jest high need baby (w skrócie HNB) – dziecko, które przeczy obiegowej opinii, że noworodek tylko „je i śpi”. Jest niczym rękawica rzucona pod stopy świeżo upieczonych rodziców, którzy – chcąc nie chcąc –
muszą ją podnieść. Początki rodzicielstwa wyglądają wtedy jak krajobraz po bitwie – straty 
w ludziach liczone są w cieniach pod oczami, permanentnym braku snu i wyczerpaniu. Reszta rodziny traci spokój, ciszę i wypracowany ład. Atmosfera zagęszcza się do niewyobrażalnego stopnia. A to dopiero początek wyjątkowej przygody...

Ile razy młoda mama słyszała dobre rady w stylu: „pozostaw do wypłakania”, „nie noś, bo rozpieścisz”, „on na pewno jest głodny”, „na pewno jest mu zimno”, „masz za chudy pokarm”? Z pewnością wiele. Dla mamy dziecka wyjątkowo wymagającego jest to szczególny cios, ponieważ na HNB nie działają żadne standardowe metody postępowania.

High need baby to termin stworzony przez wielodzietne małżeństwo Williama i Marthę Searsów, które zaobserwowało, iż jedno z ich dzieci jest zupełnie inne od pozostałych – nie potrafi głęboko zasnąć, długo i wyczerpująco płacze, zanosi się do utraty tchu, potrzebuje nieustannego kontaktu z opiekunem, nie toleruje wózka ani nosideł, każdy bodziec zewnętrzny odbiera na wyrost, trudno zapewnić mu komfort. Okazało się, że około 20% populacji dzieci to tzw. dzieci wysoko wrażliwe (WWD), których układ nerwowy przetwarza informacje w nieco inny sposób niż standardowy. Takie dzieci w okresie noworodkowym, niemowlęcym i dziecięcym wymagają znacznie więcej atencji, bardzo trudno zapewnić im komfort, sprawiają trudności z poznawaniem nowych smaków, miejsc i osób, nie tolerują żadnych „ułatwiaczy” typu: chusty, nosidła, wózek, huśtawka, mata, zabawki. Nigdy nie zasypiają same, a najmniejszy szelest jest w stanie je wybudzić. Jeśli zasypiają, to tylko kołysane, w ramionach opiekuna lub przy piersi. Specyficzny temperament malucha niesie ze sobą gigantyczne wyzwanie dla rodziców, ale również dla położnej, ponieważ należy czujnie obserwować dziecko pod kątem ukrytych patologii i nieprawidłowości, a matkę – pod kątem depresji.

Wysoką wrażliwość prezentuje nie tylko gatunek ludzki, ale również sto innych – od muszki owocówki po ryby. Zaobserwowano, że część osobników w populacji wykazuje się wyjątkowym wyczuleniem na zmiany w otoczeniu, dzięki czemu potrafi adekwatnie reagować na niebezpieczeństwo i ostrzegać swoją „niewrażliwą” część grupy. W odniesieniu do ludzi dorosłych często osoby wysoko wrażliwe cechuje introwertyzm, bogate życie wewnętrzne i czujność. Wymienione cechy są uwarunkowane genetycznie. Chińscy naukowcy, analizując genom człowieka, odkryli 98 wariantów genetycznych warunkujących wydzielanie serotoniny oraz dopaminy –
hormonów wpływających na odbiór, przetwarzanie i reakcję na bodźce. Te z kolei warunkują zachowanie jednostki w odpowiedzi na wydarzenia. W celu identyfikacji osób wysoko wrażliwych Elaine Aron proponuje wykorzystanie akronimu DOES:

  • D – głębia przetwarzania wszystkich informacji docierających do dziecka, odczucia intensywniejsze i zmuszające układ nerwowy do większego wysiłku niż u innych ludzi,
  • O – przestymulowanie będące skutkiem nadmiaru bodźców i przemęczenia układu nerwowego,
  • E – emocje i więź empatyczna wpływające na koncentrację, tempo uczenia się,
  • S – wyczulenie na drobne niuanse w otoczeniu.

Wysoka wrażliwość to cecha zero-jedynkowa – albo jesteśmy wysoko wrażliwi, albo nie. Można ją uznać zarówno za zaletę (czujemy więcej, głębiej, silniej niż inni), ale także wadę (zbyt silne przeżywanie minionych wydarzeń, trudności z adaptacją do nowych warunków, mniejsza plastyczność emocjonalna). Na każdym etapie życia wysoka wrażliwość przyjmuje inny wyraz, choć najtrudniejsze stadia dotyczą tych, którzy jeszcze nie werbalizują uczuć –
noworodków, niemowląt i małych dzieci. To sprawia, że najmłodsi stanowią grupę najtrudniejszą w opiece.

Cechy dziecka wysoko wrażliwego to przede wszystkim wymóg 100% atencji przez całą dobę oraz bardzo łatwe przekraczanie progu dyskomfortu. Maluchowi może przeszkadzać dosłownie wszystko – od światła, przez dźwięki, po strukturę ubranka lub drapiącą metkę. Potrafią płakać donośnie i długo, przy okazji wpadając w bezdech lub doprowadzając do wymiotów. Swój „koncert” rozpoczynają, jeszcze będąc w półśnie i kończą, gdy już przysypiają z wyczerpania. Ich sen jest zwykle krótki, przerywany, pełen głośnych pobudek, które zrywają rodziców niezliczoną ilość razy z łóżka...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 4 wydania magazynu "Opieka Okołoporodowa"
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!

Zostań częścią grona profesjonalistek świadomych opieki okołoporodowej!

Co trzy miesiące otrzymuj praktyczne artykuły i analizy przygotowane przez doświadczone położne, neonatologów, ginekologów i innych ekspertów. Rozwijaj swoje kompetencje i zapewnij pacjentom to co najlepsze.

250+ artykułów w bazie
16+ wydań archiwalnych
aktualna wiedza z zakresu położnictwa, neonatologii, opieki okołoporodowej i laktacji
rzetelne artykuły oparte na aktualnych standardach i wiedzy specjalistycznej
Zostań częścią grona profesjonalistek świadomych opieki okołoporodowej!

Przypisy